Jak głosować
Znajdziesz tu praktyczne informacje dla osób biorących udział w wyborach oraz wyjaśnienia najważniejszych procedur. Serwis może łączyć poradnik, odpowiedzi na częste pytania i materiały wideo pomagające zrozumieć zasady oddawania głosu. Dzięki temu łatwiej sprawdzisz formalności, terminy i podstawowe prawa wyborcy.
Poradnik wyborczy
Przeczytaj cały poradnik →Udział w wyborach wymaga nie tylko znajomości terminu głosowania, ale też zrozumienia podstawowych praw, formalności i zasad oddania ważnego głosu. Najwięcej skorzystają osoby głosujące po raz pierwszy, wyborcy zmieniający miejsce pobytu oraz ci, którzy chcą upewnić się, że w dniu wyborów wszystko przebiegnie bez problemów. Od kwestii uprawnień i danych w rejestrach po przebieg wizyty w lokalu i najczęstsze pomyłki, najważniejsze jest praktyczne przygotowanie do samego aktu głosowania.
Materiały wideo
Wszystkie filmy →
Najczęstsze pytania
Wszystkie pytania →- Kto ma prawo głosować w wyborach w Polsce?
Prawo głosowania przysługuje przede wszystkim osobie, która najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat i posiada czynne prawo wyborcze. W praktyce oznacza to obywatela polskiego, który nie został pozbawiony praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu, nie został ubezwłasnowolniony prawomocnym orzeczeniem sądu ani nie został pozbawiony praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu.
Należy też rozróżnić rodzaj wyborów. W wyborach do Sejmu, Senatu i na Prezydenta RP głosują obywatele polscy spełniający ustawowe warunki. W części wyborów lokalnych oraz do Parlamentu Europejskiego mogą uczestniczyć również niektórzy obywatele innych państw Unii Europejskiej, jeśli spełniają wymogi dotyczące stałego zamieszkania i wpisu do odpowiedniego rejestru.
Znaczenie ma także ujęcie w spisie wyborców prowadzonym dla konkretnego obwodu głosowania. Sam wiek i obywatelstwo nie wystarczą, jeśli dane nie zostały prawidłowo przypisane do miejsca głosowania.
- Jak sprawdzić, czy jestem ujęty w spisie wyborców?
Najpewniejszą metodą jest sprawdzenie swoich danych w urzędzie gminy albo przez oficjalne usługi elektroniczne administracji, jeśli są udostępnione dla danego rodzaju wyborów. Spis wyborców to wykaz osób uprawnionych do głosowania w konkretnym obwodzie, a jego poprawność ma znaczenie praktyczne: bez ujęcia w spisie komisja nie wyda karty do głosowania.
Warto zrobić to co najmniej kilka dni przed wyborami, a nie dopiero w dniu głosowania. Dzięki temu zostaje czas na złożenie wniosku o sprostowanie danych albo wyjaśnienie rozbieżności, na przykład błędnego adresu, literówki w nazwisku czy nieaktualnego przypisania do obwodu.
Przy weryfikacji zwykle sprawdza się:
- imię i nazwisko,
- numer PESEL,
- adres ujęcia w obwodzie głosowania,
- informację, czy nie widnieje wcześniejsza zmiana miejsca głosowania.
Jeżeli dane są poprawne, dalsze formalności zazwyczaj nie są potrzebne. Jeśli nie, trzeba działać przed upływem terminów wyborczych, bo po ich zamknięciu możliwości korekty bywają ograniczone.
- Jak zmienić miejsce głosowania przed wyborami?
Zmiana miejsca głosowania wymaga złożenia odpowiedniego wniosku do właściwego organu gminy przed ustawowym terminem. Najczęściej chodzi o sytuację, w której wyborca będzie przebywał w innej miejscowości niż zwykle, na przykład z powodu pracy, studiów, urlopu albo pobytu czasowego.
W praktyce procedura zwykle wygląda tak:
- składa się wniosek o zmianę miejsca głosowania,
- podaje się dane identyfikacyjne, w tym PESEL,
- wskazuje się miejscowość lub adres, pod którym wyborca ma zostać ujęty w spisie,
- czeka się na potwierdzenie uwzględnienia wniosku.
Termin ma kluczowe znaczenie, bo wnioski przyjmowane są tylko do określonego dnia, zwykle kilka dni przed wyborami. Po skutecznej zmianie wyborca zostaje dopisany do spisu w nowym obwodzie, a jednocześnie nie powinien figurować jako uprawniony do głosowania w poprzednim miejscu.
Jeśli wybory odbywają się w dwóch turach, warto od razu sprawdzić, czy zmiana obejmuje również ponowne głosowanie. Zasady mogą zależeć od rodzaju wyborów i aktualnych przepisów wykonawczych.